Թուրքիայից ակնկալվող հատուցումը կարող է լինել ոչ միայն տարածքային, այլ նաև նյութական, քաղաքական. Ռուբեն Սաֆրաստյան

Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն Ռուբեն Սաֆրաստյանը Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ Հայոց ցեղասպանության հարցում արդեն սկսվում է հատուցման ճանապարհը, որը հեշտ չի լինելու: «Մենք գործ ունենք մի այնպիսի հակառակորդի հետ, ինչպիսին Թուրքիան է, որն ունի շատ մեծ ռեսուրսներ և շարունակում է իր կեղծիքների և ժխտման քաղաքականությունը»,-ասաց նա: Սաֆրաստյանի խոսքով՝ կարևոր է, որ պահանջատիրությունը ներկայացվի ժամանակակից միջազգային իրավունքի շրջանականներում և շատ խորը հիմնավորված:

 

-Պարո՛ն Սաֆրաստյան կարո՞ղ ենք արձանագրել, որ մենք այլևս Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործընթացն ավարտված ենք համարում և սկսում ենք նոր փուլ՝ հատուցման պահանջով:

 

-Ես այլ կերպ կձևակերպեի, որ մենք ուղղակի սկսում ենք հատուցման ճանապարհը, և սա հատուցում ստանալու ճանապարհի առաջին քայլերն են: Հեշտ չի լինելու, սա շատ բարդ ճանապարհ է, որովհետև մենք գործ ունենք մի այնպիսի հակառակորդի հետ, ինչպես Թուրքիան է, որն ունի շատ մեծ ռեսուրսներ և շարունակում է իր կեղծիքների և ժխտման քաղաքականությունը: Եվ հաջողության այս ճանապարհն անցնելու համար  շատ կարևոր է, որ մենք կարողանանք մեր պահանջատիրությունը ներկայացնենք ժամանակակից միջազգային իրավունքի շրջանակներում և շատ խորը հիմնավորված: Սա լուրջ  աշխատանք է պահանջում և այնպես չէ, որ այսօր որոշեցինք ու ստացանք պահանջատիրական դաշտ: Սա փուլային, հանգրվանային ճանապարհ պետք է լինի և պետք է ճիշտ ընտրենք նպատակները կոնկրետ այս պահին ինչ ենք անում և կարողանանք ճիշտ պահը ընտրել, թե երբ պետք է դա անենք: Այնպես որ, դժվար ճանապարհի սկիզբն է:

 

-Այսինքն՝ արդեն խոսվելու է նաև հողային պահանջների՞ց: 
-Երբեք Հայաստանը չի հայտարարել, որ մենք հող ենք պահանջումս կամ չենք պահանջում, նման հայտարարություն պաշտոնապես չի եղել: Պահանջատիրությունը շատ լայն հասկացողություն է, և հատուցումը կարող է լինել ոչ միայն տարածքային, որը, իհարկե, մեր գերագույն նպատակն է, բայց կարող է լինել նաև նյութական, և՛ քաղաքական, և՛ բարոյական: Այնպես որ պետք է մենք այդ ճանապարհն անցնենք բոլոր ուղիներով:
-Իսկ մեր անցած 50 տարիների պայքարի արդյունքում ձեռք ե՞նք բերել այն իրավական բազան, որ ասենք հատուցեք:

 

-Գիտաժողովում էլ այսօր նշվեց, որ մենք պետք է լինենք պահանջատեր, նաև պայքարելով ճանաչման համար, այսինքն՝ մենք չենք հրաժարվում մեր պայքարից՝ հանուն ճանաչման: Մենք սկսում ենք պայքարը պահանջատիրության համար, այնպես  որ սա երկու ուղի է, որոնք իրար վրա, իհարկե, և՛ ազդում են, և՛ փոխլրացնում: Իսկ այն, ինչ վերաբերում է նրան, թե մենք մինչև հիմա ինչ ճանապարհ ենք անցել, ես կարծում եմ՝ շատ ճիշտ ենք արել: Մենք պետք է սկզբից պայքարեինք ճանաչման համար, որ որոշակի հիմք  ունենանք պահանջատիրության անցնելու համար:
-Այսօր «Հայոց ցեղասպանություն- 100. ճանաչումից` հատուցում» միջազգային գիտաժողովին նաև հնչեց մի տեսակետ, թե առավել խորը ուսումնասիրելու կարիք կա Օսմանյան Թուրքիայի դաշնակից Գերմանիայի հանցակից դերը Հայոց ցեղասպանության գործում: Ինչքանով է տեղին նման շեշտադրումը:
-Իհարկե կարելի է ասել, որ Գերմանիան մասնակից է այս  հանցագործության, որովհետև ըստ 48թ-ին ՄԱԿ-ի ընդունած բանաձևի՝ Ցեղասպանության վերաբերյալ՝ ցեղասպանության չկանխարգելելը դա ինքը նաև նշանակում է մասնակցել ցեղասպանության հանցագործությանը: Այնպես որ, Գերմանիան կարող էր կանխարգելել, բայց չարեց դա և նաև փաստեր կան, որ գերմանացիները որոշ չափով ներգրավված են եղել ցեղասպանական գործողությունների մեջ, պաշտոնական ներկայացուցիչներ, օրինակ՝ զինվորակններ, նույնիսկ ազգանուններ ու անուններ կարող եմ նշել: Այնպես որ, սա շատ կարևոր խնդիր է: Նաև մի հետաքրքիր հանգամանք կարող եմ նշել, որ գնալով շատանում է այն մարդկանց թիվը, որոնք դա շատ լավ հասկանում են և հենց գերմանացի  հետազոտողներ կան, որոնք աշխատում են այս թեմայով: Այս ճանապարհը նույնպես անցնելու համար հեշտ չի լինելու, մեծ հետազոտական  աշխատանք է  պահանջում:

Աղբյուր՝ Tert.am

allTurkey.am

Մեկնաբանություններ